تهدید شوک قیمتی نفت – گزارش استاندارد چارترد
افزایش قیمت نفت تاثیر بیشتری بر اقتصاد جهانی نسبت به کاهش قیمت نفت دارد. مهمترین تاثیر آن، افزایش سریع تورم سرفصل شاخص قیمت مصرفکننده (CPI) است. سهم حملونقل، واردات خالص سوخت، نسبت بدهی عمومی به تولید ناخالص داخلی و میزان ادغام تجاری، از عوامل کلیدی هستند که باید به آنها توجه شود. اقتصاددانان بانک استاندارد چارترد، مدور جا و ایتن لستر، بیان کردند که کشورهایی مانند اردن، آفریقای جنوبی و تایلند آسیبپذیرتر هستند، در حالی که امارات متحده عربی، سوئیس و پرو کمتر دچار آسیب میشوند.
با تشدید تنشها میان اسرائیل و ایران در ماههای اخیر، قیمت نفت برنت توانست بیشتر افت قیمتی خود را که از ابتدای سال رخ داده بود، جبران کند. اگر قیمت هر بشکه نفت برنت به بالای ۹۰ دلار برسد، شاهد یک شوک قیمتی عمده در بازار نفت خواهیم بود. افزایش قیمت نفت تاثیر منفی بیشتری بر رشد اقتصادی جهانی دارد تا کاهش آن. برآورد صندوق بینالمللی پول نشان میدهد که هر ۱۰ درصد افزایش قیمت نفت، رشد تولید ناخالص داخلی جهان را بین ۰.۱ تا ۰.۲ واحد درصد کاهش میدهد، در حالی که کاهش قیمت نفت تنها نصف این تاثیر مثبت را بر رشد میگذارد. به نظر میرسد تاکنون تاثیر کلی بازار نفت بر اقتصاد جهانی اندکی منفی و شامل رشد پایینتر و تورم بالاتر است.
تاریخچه بازار نشان میدهد شوک قیمتی نفت ظرف یک فصل کامل در تورم سرفصل CPI منعکس میشود. تخمینهای بانک جهانی نیز بیان میکند که هر ۱۰ درصد افزایش قیمت نفت، تورم CPI را در اقتصاد میانگین ۰.۴ واحد درصد افزایش میدهد. تاثیر افزایش قیمت نفت بر تورم هستهای بسیار کمتر است که نشاندهنده اعتبار بانکهای مرکزی در کنترل آن است.
در این گزارش به چند شاخص کلیدی اشاره شده که تعیین میکند کدام کشورها از شوک قیمتی نفت آسیبپذیرتر هستند: واردات خالص سوخت، میزان ادغام تجاری، ظرفیت مالی (فضای مالی)، سهم حملونقل در سبد CPI و یارانههای انرژی. کشورهایی که توان مالی ضعیفتری دارند مانند اردن، آفریقای جنوبی و فرانسه توانایی محدودی برای جبران اثرات تورمی دارند. تایلند و مجارستان نیز به دلیل باز بودن تجاری آسیبپذیرند اما از یارانهها برای مدیریت تاثیرات استفاده میکنند. برعکس، امارات، سوئیس و کشورهای آمریکای لاتین مثل پرو از مقاومت بیشتری برخوردارند.
